عموما وقتی جمله آموزش بداهه نوازی را در موتور گوگل سرچ می کنیم به یکسری مقالات کوتاه و کلی با مضمون این جمله میرسید که بداهه نوازی از دل نوازنده می آید.هر چند این جمله خیلی فارق از حقیقت نیست ولی یک وجه ازشش وجه مکعب واقعیت است و هیچ بار آموزشی برای ما ندارد.
خوب پس ما چطور بداهه نوازی کنیم ؟
ما در این مقاله قصد به یک سری تمارینی دست بزنیم که به ما امکان ساختن و گسترش بداهه خوب را بدهد. برای بازدهی بیشتر ما این آموزه ها را در دو بخش ساختن و گسترش تقسیم کردیم که منظم تر و بازدهی بیشتری داشته باشد.
1. اولین قدم در بداهه نوازی :
در قدم اول بهتر است که یک بداهه را یک آهنگی فرض کنیم که در لحظه ساخته میشود پس باید یک فرم اساس برای آن در نظر بگیریم . خوب بالطبع یک فرم موسیقی همچون یک خانه از قسمت های مختلفی تشکیل شده که این ساختار ها به شکل زیر هستند.
موضوع سوال
من اسم این قسمت را به این خاطر اینطوری انتخاب کردم چون اگر ما یک بداهه را مثل یک انشاء در نظر بگیریم حول یک موضوع شکل می گیرد در غیر اینصورت یک سری نوشته های پراکنده است. خوب پس موضوع اصلی یک جمله آوازی است که در کنار بدنه آن بداهه شکل میگیرد. پس باید یک تنه قدرتمند و یک ستون قابل اطمینان باشد.
خوب چطور این بدنه را بنا کنیم؟
ساده ترین راه برای ساختن یک جمله ساده آوازی دخیل کردن مهمترین نتهای گام است . که این نتها در درجه اول، تنیک و دامینانت ( اول و پنجم) قرار دارند. پس جمله اولیه ما باید شامل این دو نت بوده . خوب همیشه درجات سوم و ششم به موسیقی ما حالت دراماتیک اعطا میکنند. پس یا سوم یا ششم هم در جمله ما باید نقش اساسی را ایفا کنند.
حال این چند درجه گام را چگونه به صورت یک جمله در آوریم؟
اگه درست نگاه کنیم میبینیم ما ساختار یک آکورد درجه اول گام را در اختیار داریم پس میتوانیم با یک آرپژ شروع کنیم و لا به لای فواصل اول ، سوم و پنجم به دیگر نتهای گام اشاره کنیم به این ترتیب ما موضوع خود را ساختیم.
جواب
خوب تا اینجا ما به یک ساختار پایدار و محکم رسیدیم ولی این ساختار کامل نیازمند نیمه ای است که آن را کامل کند. پس باید در پاسخ به سوال موضوع یک جواب در خور آن نشان داد ما در اینجا میتوانیم دو کار را در پیش بگیریم. اول اینکه قدمهای خودر را در خلاف جهت موضوع و روی همان آکورد حرکت دهیم یعنی اگه نتهای جمله اول بالارونده بود جمله جواب پایین رونده و در روی همان آکورد یا نتهایی که به آنها اشاره کردیم شکل بگیرد.
راهکار دوم آن است که آکورد دومینانت یا درجه پنجم را که یک آکورد تثبیت کننده گام است را به عنوان جواب برگزینیم چون جمع آکورد تونیک و دومینانت ما را به یک آکورد یازده در گام میرساند همچنان ما از همان آکورد طلایی تعونیک استفاده کردیم ولی کمی در لحجه و در ادامه در بسط و گسترش دستمان باز است.
این دو راهکار ما را برای رسیدن به جواب کمک میکند. ما برای طرح سوال و جوابراههای بسیار زیادی داریم ولی با این روند ما یک شروع ساده در عین حال محکم را داریم.
بسط
بعد طرح ریزی یک بستر مستقر سوال و جواب به عنوان جمله آوازی و آغازین ما میرسیم به نقطه ای که باید این جمله ساخته شده را برای مدت زمانی مشخص ادامه دهیم. به خاطر داشته باشید که جمله سوال و جواب آن را باید به خاطر بسپارید.ساده ترین راه برای بسط و گسترش استفاده از همان جمله اولیه است.
به این ترتیب که ما سعی میکنیم جمله سوال را با اندکی تغییر در نت آخر بنوازیم و همین کار را در مورد جواب نیز انجام دهیم. انی تغییر جزعی را تا آنجایی باید در پیش بگیریم که جمله سوال ما تبدیل به سایه سوال شود و جواب نیز به سایه جواب یعنی این تغییرات ما را به یک جمله سوال و جواب جدید برساند.
این قدمها در نوازندگی ساده، و در عین حال شما را به یک نوازنده بداهه قهار بدل میکند.
بازگشت
همیشه به خاطر داشته باشید شنونده دوست دارد یک جمله آشنا زیبا را چند با بشنود در عین حال وقتی شما دوباره به جمله آغازین باز میگردید یک حس لذت بخش و ثبات را برای بداهه خود به ارمغان می آورید. تا اینجا ما یک بداهه قابل قبول، ساده و در عین حال دلنشین را خلق کردیم. حال باید در این اندیشه باشیم که این بداهه را گسترش دهیم .
2. گسترش
در حیطه گسترش رفتارهای بسیار وسیعی وجود دارد که به ما کمک میکند بداهه متنوع بسازیم در زیر من به چند نمونه از این تکنیکها اشاره میکنم
واریاسیون
واریاسیون یا دگرگونی یکی از راهکارهای پر کاربرد در بداهه نوازی است. عموما ما میتوانیم یک جمله را با تغییر در ریتم یا محتوا به جمله ای جدیدی و در عین حال مرتبط با جمله اول خلق کنیم. برای مثال ما نت یا نتهایی از جمله اصلی را با با افزایش ضرب ( تبدیل چنگ به دولاچنک یا نظیر آن) دوبل کرده یا اگر جمله اولیه روی فواصل یک آکورد شکل گرفته آن را روی آکوردی با ماهیت شبیه به آن ( مینور به مینور و ماژور به ماژور ) ببریم.
واریاسیون می تواند شکلهای متنوعی داشته باشد ولی ما در این مقاله به همین مدلها بسنده میکنیم.
جملههای پیش ساخته
خیلی از نوازندههای مبتدی با این راه، اولین بداهههای خود را میسازند. جملههای پیش ساخته در واقع حفظ چند جملهای است که از قبل ما ساخته ایم یا از کسی آن را آموخته ایم عموما بداهه نوازهای چیره دست از این ترفند استفاده نمی کنند.
زیرا بداهه خلق یک اتفاق تازه است نه تقلید یک راه تکراری. به طور کلی ما موتیف نوازی را در وحله آخر قرار میدهیم وقتی که تمام جمله های ما به پایان میرسد.
سیکونسها
سیکونس ها به دو شکل میتوانند در بداهه ما شکل بگیرند روش اول استفاده از سیکونس روی جمله اصلی که به ما کمک میکند یک جمله تغزلی بسازیم که عموما شنونده عام را شدیدا راضی میکند. راهکار دوم استفاده از سیکونس کلی گام برای پر کردن بداهه عموما راه دوم مثل یک سایه روشن در لابهلای جملات اصلی یا برای پیش درآمد آن جملهها به کار می روند.
الهامات
این قدم آخرین مرحله بداهه است مرحله ای که جمله ای در ذهن آهنگسازدر لحظه الهام می شود و آن را رویساز خود می تواند پیاده کند. این روش هم سخت و هم نیاز به رشد خلاقیت و در نهایت نیلز به دیکه خوب موسیقی است در این مرحله سلفژ میتواند به شما کمک شایانی کند.
همانطور که گفتم راههای بیشماری برای خلق یک بداهه وجود دارد و هدف از نوشتن این مقاله، کمک به شما برای برداشتن اولین گامها در این مسیر دلپذیر است. میتوان گفت که تسلط بر روی بداهه نوازی، اولین قدم برای ساختن یک ملودی ماندگار است.
این تنها مقاله ای بود که درست و اصولی در مورد بداهه نوازی توضیح داده بود.
مرسی واقعا
امیدوارم براتون کاربردی باشه می تواند از اینستاگرام من مطالب بیشتری دریافت کنید