یکی از مشکلات آهنگسازان برای ساختن یک ترانه محبوب و همه پسند، نوشتن یک ترانه دل نشین است. قطعا نگارش یک شعر یا ترانه یک ذوق شاعرانه میخواهد و یا یک طوفان احساسات لحظه ای، ولی در این مقاله ما سعی داریم راه یک اصول قالب بندی شده و به اصطلاح مهندسی شده برای ترانه سرایی را یاد بگیریم. نکات زیر ما را در این امر کمک می کنند.
موضوع ترانه ترانه سرایی
انتحاب موضوع مهمترین نکته در ترانه سرایی است. یک موضوع پیدا کرده و فارغ از فکر کردن به قافیه تمام جملاتی که در خصوص آن به ذهنتان میرسد را یادداشت کنید. هر گونه مطلبی که شما نسبت به آن سوژه در نظر دارید یا استنباط میکنید را روی کاغذ بیاورید.گاهی اوقات استعاره ها و یا توصیفات و دیگر آرایه های ادبی در این بخش میتواند به شما کمک شایانی کند.
پس اگه مثال یا استعاره ای دارید را نوشته مثل موضوع شما درباره یک کافه است، انتظار صندلی ها برای یار میتواند این استعاره باشد. دلیل نمیشه از تمام آنها استفاده کنید ولی این نوشته های پراکنده به شما در شکل دادن به طرح اصلی کمک چندانی میکند.
استفاده از این آرایهها در ترانه سرایی باعث شیرین شدن و یا زنده شدن موضوع شما میشوند. یادتان باشد در این بخش اصلا خود را درگیر عروض و اوزان نکنید، زیرا این امر شما را در رها سازی افکارتان حول موضوع محدود میکند. نکته بسیار مهم این است که از تجربیات خود بنویسید موضوعی که شما با آن برخورد نزدیک داشته اید نه تنها ملموستر است بلکه به دل شنونده هم بیشتر مینشیند. در واقع هر آنچه که از دل برون آید بر دل نشیند. به این برگه، برگه پیشنویس بگوییم.
یکی دیگر از نکات در ترانه سرایی این است که سعی کنید از کلمات ساده و قابل درک استفاده کنید که شنونده حین شنیدن موسیقی به راحتی آن را درک میکند. و یک نکته ای که در این رابطه قابل تامل است اینکه: موضوعی انتخاب کنید که با احوالات روزانه شما مطابق باشد یعنی یک روز شاد موضوعی مسرت بخش و یک روز ابری موضوعی بارانی انتخاب کنید.
سیلاب ایده برای ترانه سرایی
وقتی موضوع را انتخاب کردید وقت آن است که تمام دانش و احساسات و تجربیات خود را اینجا روی چند برگه کاغذ پیاده کنید. به کلماتی که برای شما کلیدی هستند دقت کنید، آنها را جدا و چند هم وزن و همخانواده پیدا کنید تا به وقت نیاز بتوانید روی شعر استفاده کنید. بهتر است هم وزن ها را در جدولی در کاغذ جداگانه مرتب کنید.
نیاز ندارد اگر استعاره ای استفاده میکنید یا جملهای میگویند آن را شرح دهید و توضیحات اضافه بدید شعر کلام مختصر گویی و راز آلود است این که استعاره را شنونده خودش درک کند برای او لذت بخش است. توضیح اضافه برای استعاره مثل تفسیر فوکاحی مزه آن را گس میکند.
انتخاب ساختار موسیقی
این قدم بسیار مهم است زیرا الگوی شعر شخصیت هنری شما را بیان میکند. شعر شما بیانگر تفکر و دیدگاه شما نسبت به جهان اطرافتان است پس در این قسمت دقت کنید. کلام مهم و به قول معروف درس عبرتی که از روزگار گرفتید را برای کوراس آهنگ و یا به اصطلاح ترجیح بند در نظر بگیرید. به اصطلاح مهمترین کلام شما یا همان شاه بیت نقش ترجیح بند را به عهده میگیرد.
متن اصلی شعر را به ورث دهید از طرفی اگر داستانی روایی تعریف می کنید آن را چند ورثی بسازید و یا اگر تغییر احساساتی دارید بریج بسازید یا مدلاسیون کنید. پس این قسمت بسیار مهم است میخواهید چه چیز را بیان کنید و به چه شکلی. برای ترانه خیلی خود را در بند عروض کلاسیک شعر نکنید مثلا دو بیتی و رباعی و ….
سوار کردن شعر روی موسیقی
این قسمت علاوه بر ذوق نیاز به سواد موسیقی و درک وزن شعر دارد من یه تکنیک ساده اینجا به شما میآموزم که به شما کمک میکند از این مرحله عبور کنید. در این مرحله ما جملات ابتدایی و پایانی را مشخص کردیم و قسمت های برجسته آن را جدا نموده ایم.
حال بهترین کار نوشتن یک ملودی است اگه خواستید ملودی بهتری بسازید می توانید مقاله :
“چطور ملودی ماندگار بسازیم” را بخوانید. بعد از ساختن ملودی وزن آن را خارج نموده و بر اساس آن ملودی روی وزن جمله اول خود کار کنید به نحوی هجا ها را انتخاب کنید که با ضرب ها هماهنگ شود. با این روش وزن ملودی عروض شعر را در بر میگیرد.
قطعا حروف صدا دار کشیده روی نت های طولانی تر و هجا های صامت و کوتاه روی ضرب های کوتاهتر در نهایت با همین روش، شما یک جمله را به یک مصرع یا بیت تبدیل می کنید. تمام این مسیر رای تا به انتها موبهمو انجام میدهید تا به یک شعر کاملا ایده آل خود برسید.
ترانه سرایی به ویراستاری نیاز دارد
در این بخش اول از همه بگویم خود را سانسور نکنید حرفی که میزنید شما را معنا میکند و همانطور که با چهره خود به خیابان قدم میگذارید با کلام خود شعر بگویید و سانسور کردن یعنی دور ریختن وقتی که برای خلق یک اثر خرج کردید.
دوم اینکه قافیه هایی که نوشتید از آسمان وحی نشدند! پس میتوانید برای عوض کردن یکی حتی قبلی ان را عوض کرده. به زیبایی بیندیشید ولی بیشتر از آن خود را کارمند مطیع مفهوم بدانید چون زیبایی تو خالی مثل زنبور بدون عسل است. گاهی کلمات برای یک شعر بسیار تیز اند یا بزرگتر. به زور کلمه ای را در متن جا ندهید روان بودن کمک زیادی به جذب مخاطب دارد.
یکی دیگر از راه های شعر گفتن تکرار مکرر مصرع ها یا بیت هایی است که نوشتید. چند بار بیت ها را بخوانید و نیم نگاهی به برگه پیشنویس خود داشته باشید. وقتی این ابیات روی برگه پدیدار میشوند وزن خود به خود شکل میگیرند و شعر شما بسط و گسترش مییابد.
گاهی اوقات وزن مورد نظر پیدا نمیشود، در این مواقع من جای بیت ها و مصرع ها را عوض میکنم. خیلی عجیب است ولی به همین سادگی مشکل بر طرف میشود. برای راحتی هر چقدر شعر بیشتری حفظ کنید در نگارش اشعار جدید به شما کمک شایانی میکند.
شعر گفتن بیان احساسات است پس جمله های موزون با قافیه که احساسات عمیق شما را بیان کند شعر است خود را پابند قوانین سخت شعر کلاسیک نکنید در ابتدای کار.
سلام واحترام
بنده شعر سپید وکمی نو می نویسمخیلی دوس دارم ترانه بتویسم ولی نمیدونم چطوری شروع کنم
درود بر شما.
دو کاری که خیلی میتونه برای نوشتن ترانه به شما کمک بکنه :
– یک اینکه خیلی ترانه حفظ کنید.
– دوم اینکه افکاری که تو ذهن شماست یا موضوعی که دوست دارید در موردش ترانه بنویسید رو ابتدا در قالب متن پیاده کنید، و بعد برای یک جمله اصلی متن، یک وزن در نظر بگیرید و باقی جملات رو بر اساس اون وزن دوباره بازنویسی کنید.
منم سپیده مینویسیم 🎧✍️🥺
سلام خیلی مقاله ی خوب و آموزنده ای بود
ممنون، فقط میخواستم بپرسم اول شعر گفته میشه و بعد آهنگ سازی میشه یا اول اهنگ سازی میشه و باتوجه به اون شعر گفته
سلام .خدمت شما آقای سینا ببخشید .
ما چطور ترانه ها مون رو به خواننده معرفی کنیم ؟ اول کجا ثبت کنیم که معتبر باشه اثر دزدیده نشده ؟
درود بر شما.
اول باید باید در وزارت ارشاد یا در دفتر شعر ثبت کنید. بعد خودشان معرفی میکنن و مراحل رو به شما میگن.
سلام من 0992…..804 خاننده هستم تماس بگیرید حتما !…
قیمت گذاری ترانه چجوری انجام میشه ؟
درود بر شما. این تنها جواب مناسب برای سوال شماست :
قانون یا فرمول خاصی برای قیمت گذاری وجود نداره.
درود بر شما
من ترانه را بر اساس ریتم می نویسم
یعنی موقع نوشتن با ریتم خاصی که به اون شعر میاد می خونم و سعی می کنم شعر روانی باشه که تا پایان با همان ریتم و آهنگ خاص خونده بشه
تا الان درگیر تعداد هجاها و وزن شعر نبودم ، یکی از شعرها رو توی سایتی بارگذاری کردم که به خاطر ایراد وزن تایید نشد
طبق آموزش های خودشون بررسی کردم درست می گفت ولی شعرهایی که تایید کردن و یا خودشون خوندن طبق این آموزش ها ایراد وزنی دارن
سوال پرسیدم که پاسخ درستی نگرفتم
حالا به نظر شما دوستان عزیز و اساتید محترم باید چکار کنم ؟
همین سبک ادامه بدم یا باید تمام مصرع ها یک وزن یکسان داشته باشن
ببخشید که پیام طولانی شد
اینجانب اعظم شفیع زاده شاعر شعر سپید و آزادم و دارای ۳ کتاب مستقل و ۴ مشترک از انتشارات معتبر و بین المللی و ترانه نوشتم و در گوگل کارهای منو سرچ کنید
الان بیشتر میخوام روی ترانه نوشتن کار کنم و فکر کنم با ملودی مورد نظر خوانندگان باید ترانه را تکمیل کنم لطفا راهنمایی کنید